“Con ơi, con đang gặp chuyện, chuyển giúp con tiền ngay.” Nếu cuộc gọi còn vang đúng giọng người thân, phản xạ đầu tiên có thể là lo lắng chứ không phải kiểm tra. Nhưng thời nay, giọng nói quen thuộc và số điện thoại quen thuộc không còn là bằng chứng đủ để xác nhận người ở đầu dây bên kia.
Vì sao một cuộc gọi có thể nghe rất thật?
Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) cảnh báo kẻ gian có thể dùng một đoạn âm thanh ngắn đăng công khai để tạo giọng giả giống người thân trong kịch bản khẩn cấp. Tại Việt Nam, Công an tỉnh An Giang cũng cảnh báo thủ đoạn kết hợp giả mạo số gọi đến và giọng nói AI, thường đi kèm yêu cầu chuyển tiền gấp, cung cấp OTP, thông tin tài khoản, bấm link lạ hoặc cài ứng dụng.
Điều đó không có nghĩa cuộc gọi nào từ người thân cũng đáng ngờ. Nhưng khi có áp lực “làm ngay”, hãy coi đó là tín hiệu cần chậm lại. Tên người gọi hiện trên màn hình và chất giọng quen thuộc đều có thể bị làm giả.
Ba bước kiểm tra trước khi làm theo yêu cầu
- Kết thúc cuộc gọi rồi tự gọi lại. Dùng số đã lưu từ trước, không gọi lại số mà người lạ vừa đọc cho bạn. Nếu không bắt máy, nhắn qua kênh khác hoặc gọi một người thân khác để xác minh.
- Kiểm tra câu chuyện, không kiểm tra cảm xúc. Hỏi một chi tiết riêng mà người thân thật biết, hoặc chuyển sang video call/gặp trực tiếp nếu có thể. Gia đình cũng có thể thống nhất trước một câu xác minh riêng, khó đoán và không đăng công khai.
- Dừng mọi giao dịch và thao tác lạ. Không chuyển tiền vì bị thúc giục, không đọc OTP, không cung cấp mật khẩu, không bấm link hoặc cài ứng dụng theo hướng dẫn của người gọi.
Công an An Giang nhấn mạnh không chuyển tiền ngay dù số gọi đến và giọng nói có vẻ đúng; đồng thời cảnh báo cơ quan công an, viện kiểm sát, tòa án và ngân hàng không yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để “phục vụ điều tra”. Nếu cuộc gọi tự xưng là cơ quan chức năng mà đòi chuyển tiền, hãy ngắt máy và xác minh qua số liên hệ chính thức.
Giữ quyền riêng tư mà không phải biến mất khỏi mạng
Đoạn video công khai có giọng nói rõ có thể trở thành dữ liệu đầu vào cho kẻ xấu. Công an An Giang khuyến nghị hạn chế chia sẻ quá nhiều nội dung âm thanh của bản thân và gia đình ở chế độ công khai. Mỗi người có thể xem lại thiết lập riêng tư, nhưng không cần hoảng sợ hay xóa mọi kỷ niệm: mục tiêu là cân nhắc nội dung nào nên để công khai và nội dung nào chỉ chia sẻ với người quen.
Chậm một phút có thể tránh một quyết định vội
Hãy lưu số quan trọng của gia đình, báo trước cho người thân về kiểu lừa đảo này và tập thói quen gọi lại qua kênh mình kiểm soát. Khi nghi ngờ có lừa đảo hoặc đã mất tiền, giữ lại lịch sử cuộc gọi, tin nhắn và chứng từ chuyển khoản để trình báo cơ quan công an gần nhất.
Khám phá thêm góc nhìn công nghệ cùng Battrend
AI có thể giúp ích trong nhiều việc, nhưng công nghệ bắt chước giọng nói cũng khiến thói quen xác minh trở nên quan trọng hơn. Theo dõi Battrend để có thêm góc nhìn về AI, đời sống số và những lựa chọn tiêu dùng đáng cân nhắc.